شب قدر
اي عزيزان در اين ماه مبارك رمضان كه خداوند حتي نفس كشيدن و خوابيدن در اين ماه مبارك را عبادت دانسته ، بايد تلاش و كوشش كرد تا باب رحمتهاي الهي را به رويمان بگشائيم ، آن اعمالي كه در اين ماه وارد شده سعي كنيم به نحو مطلوب انجام دهيم ، از جمله قرائت قرآن ، و دعاهاي وارده در اين ماه و استغفار و نمازهاي خاص هر روز اين ماه را به قدر توان و ظرفيت خود به نحوي كه به انسان شادابي ببخشد ترك نكنيم و در اين ماه مبارك ، خداوند متعال بهترين شب را قرار داده است و آن شب قدر است كه در همان شب مقدرات انسان نوشته ميشود؛ بايد از خدا بخواهيم و التماس كنيم تا مقدراتي كه مورد رضايت او و محبت خويش است ، برايمان قرار دهد و سعي كنيم در اين ماه مبارك و در اين شبهاي مبارك خود را از گناهان پاك كنيم كه اميرالمؤمنين عليعليهالسلام فرمود : « هركس ماه رمضان بر او بگذرد و آمرزيده نشده باشد خدا او را نيامرزد . »
پس از مهمـّات ماه رمضان ، شب قدر است و آن شبي است كه بهتر از هزار ماه است و در روايت ديگري آمده است بهتر از جهادِ هزار ماه است و بهتر از سلطنت هزار ماه است و عبادت آن بهتر از عبادتِ هزار ماه است و خلاصه آنكه شبِ شريفي است كه از ارزاقِ بندگان خدا و آمال آنها و ساير امور مردم از خير و شرشان در آن شب تقدير ميشود و در آن شب قــرآن نازل گشتـــه است و به نـصّ قرآن شبِ با بركت و مباركي است و در اخبار اهلبيتعليهمالسلام است كه ملائكه در شبِ قدر فرود ميآيند و در روي زمين پراكنده ميشوند و بر مجالسِ مؤمنان گذر ميكنند و بر آنها سلام ميدهند و بر دعايِ آنها تا طلوعِ فجر ، آمين ، ميگويند و در روايت است كه خداي تعالي در اين شب، دعاي احدي را رد نميكند ، مگر دعاي عاقوالدين و قاطع رحم و شرابخوار و كسي كه در دلش دشمني مؤمني باشد .
براي شبِ قدر مراتبي است و شبي است كه در قرآن به آن اشاره شده است ، شبي است كه آخرين مراتب تقدير در آن امضا ميشود كه تغيير و تبديل براي آن نيست كه آن شبها ، شب نوزدهم ، بيست و يكم و بيست و سوم است و افضل آنها شب بيست و سوم است كه « ليله جهني » ميباشد و آن شبي است كه آنچه در آن تقدير شده است تغييرپذير نيست و در ماه مبارك رمضان بايد از خدا بخواهيم كه توفيق و حال دعا در شب قدر را برايمان مرحمت فرمايد و همچنين اعمالي كه در مفاتيحالجنان دربارة شب قدر ذكر شده است بهتر است تا به قدر حوصله و شادابي از آنها استفاده كرد.
ماه رمضان و فوائد روزه ؟!
در ( جعفريات ) از اميرالمؤمنين عليهالسلام روايت شده است كه فرمود : نگوئيد ( رمضان ) ؛ زيرا شما نميدانيد كه ( رمضان ) چيست ؛ و هر كس چنين بگويد ، بايد تصدق دهد و كفاره آن ، روزه بگيرد و لكن بگوئيد :( ماه رمضان ) ، همچنانكه خداي تعالي فرمود : ( شهر رمضان ) .
بايد بدانيم كه اين ماه ، ماه جليلالقدر و پر از رحمت الهي است و اين ماه ، مهمانخانه خداست و در اين ماه بايد در حركات و سكنات خود بر وفق رضاي صاحبخانه كوشا باشيم .
روزه گرفتن و تحمل گرسنگي براي سالك ، فوائد بسياري دارد و در تكميل نفس و معرفت پروردگار بسيار مهم است . حتي دانشمندان اروپايي درباره يك ماه روزه گرفتن مسلمانان در هر سال و تحمل گرسنگي در اين ماه ، كتابهاي متعددي نوشتهاند و با علم پزشكي اثبات كردهاند كه براي تقويت جسم و روح بسيار مهم است و فوائد زيادي دارد .
اما « ماه رمضان » از « رمض » گرفته شده كه به معني « سوزاندن » است . براي از بين بردن هر شئي ، آنرا ميسوزانند كه طريقه سوزاندن و نابود كردن گناهان نيز ، روزه گرفتن است .
از پيامبر اكرم صلياللهعليهوآله منقول است كه فرمود : ( جانهاي خويشتن را به وسيله گرسنگي و تشنگي به مجاهده وا داريد ، زيرا اجر اين كار مانند جهاد كننده در راه خداست ؛ همانا عملي در نزد خدا محبوبتر از گرسنگي و تشنگي نيست . )
در اين ماه مبارك بايد بكوشيم كه از خواب بسيار و از خوردن بسيار خودداري كنيم و مشغول عبادت خداوند متعال گرديم و بگونهاي نباشد كه بعد از چند ساعت روزه گرفتن در هنگام افطار ، آنقدر بخوريم كه ديگر تاب و توان عبادت نداشته باشيم .
پيامبر اكرم صلياللهعليهوآله فرمود : ( در روز قيامت منزلت آن كس از شما در نزد خدا بيشتر است كه گرسنگي او طولانيتر و درباره خداوندسبحانه زيادتر تفكر كرده باشد . )
در حديث معراج است كه خداوند فرمود : ( يا احمدصلياللهعليهوآله آيا ميداني كه ميراث روزه چيست ؟ عرض كرد : نه! فرمود : ميراث روزه ، كم خوراكي و كمگوئي است ؛ سپس فرمود : سكوت مورث حكمت ميشود و حكمت مورث معرفت و معرفت مورث يقين است و چون بنده به مرتبه يقين برسد ، باكي ندارد كه چگونه بر او ميگذرد به سختي يا آساني ؛ براي او متفاوت نيست و اين مقام صاحبان ، رضا ، است و هر كس به رضاي من عمل كند سه خصلت ملازم حال او خواهد بود : شكري كه آلوده به جهل و ناداني نباشد و ذكري كه فراموشي در آن راه نيابد و دوستي كه محبت من را بر محبت مخلوقات ترجيح ميدهد و چون مرا دوست داشت ، من هم او را دوست خواهم داشت و خلق خودم را به محبت او خواهم گماشت و چشم و دل او را به جلال و عظمت خود گشاده خواهم ساخت و از او علم خاصه خلق را مخفي نخواهم داشت و در تاريكيهاي شب و روشنايي روز با او مناجات خواهم نمود ... )
براي روزه ، علماي اخلاق ، فوائد بسياري را ذكر كردهاند كه عبارتنداز : صفاي دل ؛ زيرا سيري شکم بخار را در دماغ زياد ميكند و شبه سستي عارض او ميشود و دل به سبب آن از جريان در افكار و از سرعت انتقال ، گراني و سنگيني مييابد و باعث كوري قلب ميگردد . گرسنگي برخلاف آن ، سبب صفاي قلب و رقـّت آن ميشود و دل را براي دوام فكري كه موصل به معرفت باشد مهيا ميسازد و براي آن نوري محسوس ، ظاهر ميگردد و از رسولخداصلياللهعليهوآله روايت شده است كه : كسي كه شكم را گرسنه بدارد ، فكرت او عظمت مييابد .
از فوائد ديگر آن ، زبوني و انكسار ، زوال تندرويي و فرحِ زياد ، است كه آن خود مبدأ سركشي است و چون نفس خوار و زبون شود در برابر پروردگارش آرام و خاشع گردد؛ و ديگري شكستن شدت شهوات و قوائي است كه مورث گناهان كبيره مهلكه است . چه منشأ بيشتر گناهان كبيره ، شهوت كلام و شهوت فرج است و شستن اين شهوت سبب نجات از مهلكات است و از ديگر فوائد آن رفع خواب ضايع كننده عمري است كه سرمايه تجارت آخرت آدمي است و گرسنگي سبب دوام بيداري است كه آن سبب هر خير و كمك براي تهجد و شبزندهداري است كه باعث رسيدن به ( مقام محمود ) است .
و از جمله فوائد ديگر آن : ميسـّر گشتن تمام عبادات كه كمترين علت آن كمي احتياج به تخليه و تحصيل خوراك و كمي ابتلا به امراض مختلفه است زيرا معده ، خانه امراض ، و پرهيز و كم خوردن ، سرآمد همه داروهاست .
خداوند متعال ، گرسنگي را براي پذيرائي ميهمانان خود اختيار كرده است ، براي آنكه نعمتي بهتر و بالاتر از نعمت معرفت و قرب و لقاء نيست و گرسنگي از نزديكترين اسباب آنهاست و در واجب ساختن آن منـّتي از حق تعالي بر ماست .
سفارشات امام صادقعليهالسلام به روزهداران :
حالت تو در حال روزهات اين باشد كه خود را مشرف به آخرت بيني و حالتت حالت خضوع و خشوع و انكسار و خواري باشد و حالتت حالت بنده ترسان از مولايش و دلت پاك از عيوب و باطنت مبراي از حيله و مكر باشد و از آنچه غير از خدا باشد بيزاري جوئي و در روزة خود ولايت خود را براي خدا خالص گرداني و از خداي قهار حقاً بيمناك باشي و جان و بدن خود را براي محبت و ذكر او فارغ گرداني و بدن خود را براي عمل به اوامر او و آنچه ترا به آن دعوت كرده است و غير اينها از آنچه در باب آن توصيه شده است مهيا سازي و جوارح خود را از محظورات و مخالفات بويژه زبان را حتي از مجادله و سوگند راست محفوظ داري .
مراتب روزه :
به هر حال ، مراتب روزه سه نوع است :
يكي روزه عوام ( يعني همگان و آن ترك خوردن و آشاميدن است به طوريكه فقها واجبات و محرمات آنرا مقرر داشتهاند . )
دومي ، روزه خواص ( يعني ويژگان و آن علاوه بر ترك آنچه گفته شد حفظ جوارح از مخالفتهاي خدايجلجلاله است )؛
سومي، روزه خواص الخواص ( يعني ويژه ويژگان و آن متروك داشتن هر چيزي است كه آدمي را از خداي باز دارد ، خواه حلال باشد يا حرام . ) ... التماس دعا
به نقل از ویژه نامه نشریه یوسف زهرا سلام الله علیهما